Хатныћ адресы


Бу хат килђчђкнећ билгесез бер
Кешесенђ атап язылган.
Исеме безнећ чорга мђгълњм тњгел,
Фамилиясе — баба ягыннан
Нигъмђтуллин булыр,
Хатны алырга тиеш булган ул кешенећ
Исемен,
Адресын
Белмим.
Шуныћ љчен хатны ачык язам.
Аны џђркем укый алачак.
Хатым, бђлки, кулдан-кулга књчеп,
Ул кешене эзлђп табачак.

Беренче хат

Сез бу хатны минем укыганда,
Мин бик књптђн њлгђн булырмын,
Еллар бер-бер артлы њткђн булыр,
Исмем сезгђ ќитмђс — онытылыр...
Лђкин
Телђклђрем минем сезнећ чорда,
Сезнећ кырда чђчђк атачак,
Ќансыз гђњдђм шушы телђклђргђ
Азык булып ќирдђ ятачак...
Миннђн соћ туачак ќырчыларныћ
Даны књмђр минем атымны,
Лђкин
Еллар, сезгђ зур бер легенданы
Саклап алып барган шикелле,
Алып барыр шушы хатымны...
Сез бу хатны минем укыганда
Авыр еллар њткђн булырлар,
Ќирдђ коммунизм булган булыр,
Безнећ дђвер халкы онтылыр...
Безнећ хислђр сездђ кабатланмас,
Сез ул хислђр белђн янмассыз,
Безнећ бљек чорныћ каршылыклы
Кешелђрен аћлый алмассыз.
Без њткђннећ каты ќићелње,
Бњгенгенећ ќићеп килње
Кљрђшендђ
Артык ашкынулы
Хислђр уты белђн янабыз;
Без яћа ќир,
Яћа кеше љчен
Ќирдђ зур дау алып барабыз...
Без белђбез сезнећ килђчђкне,
Без белђбез сезнећ килђсен,
Без белђбез алгы кљрђшлђрнећ
Безгђ ќићњ алып бирђсен!
Бу хат сезгђ барып ирешкђнче,
Сезгђ мирас булып калачак,
Ќир љстендђ Безнећ колонналар
Соћгы крепостьны алачак!..
Бу фронттан бер хат:
Бу хат минем
Књкрђк хислђремнећ ќылысын
Саклый алып сезгђ илтсђ дђ,
Сђламнђрем барып ќитсђ дђ,
Сез бу хатны минем укыганда,
Мин бик књптђн њлгђн булырмын,
Еллар бер-бер артлы њткђн булыр,
Исмем сезгђ ќитмђс — онтылыр...

Кемлегемне,
Нђрсђ эшлђвемне
Язмыйм сезгђ;
Дљресен ђйтђм,
Мин гомремдђ
Бик књп анкеталар тутырдым,
џђрбер анкетамны тутырганда
Телђгђнчђ алдап утырдым...
Бу шаянлык љчен гаепле мин
Тљрле чиновниклар алдында,
Лђкин
Анкеталарда бик књп алдасам да,
Ќырларымда — џичбер вакытта...
Мин сыйныфныћ бљек кљрђшенђ
Артык айнык килеш карадым,
џђрбер юлым, џђрбер хисем љчен
Мин њземне мђсьњл санадым!
Ђ бит
џђр дђвернећ њзенећ чире була
(џђрбер чирнећ була докторы),
џђр заманныћ була њзенђ књрђ
Сволочы (каџђр суккыры)!
Кичерегез,
"Сволочь" дип безнећ заман халкы
Начар кешелђрне йљрттелђр,
Еллар оныттырыр...
Лђкин
Алар безнећ
Тећкђбезгђ тиеп беттелђр...
(Хатларымда шушы кешелђрнећ
Кайберлђрен язып њтђрмен,
Аћлатмалар биреп китђрмен...)

.............................

Мин бу хатны сезгђ зур атака
Башланасы еллар алдыннан,
Хислђремнећ тиле дулавына
Карыша алмый язып калдырам...
Без белђбез сезнећ килђчђкне,
Без белђбез сезнећ килђсен,
Без белђбез соћгы кљрђшлђрнећ
Безгђ ќићњ алып бирђсен!

Икенче хат


Сезгђ хат язарга утыру белђн,
Кинђт хат язуны
Артык зур эш диеп санадым,
Сезгђ язар љчен зур фикерлђр,
Проблемалар эзлђп карадым...
Ђ белђсез, нинди уйга килдем:
Сезнећ заман халкын
Минем "философлык",
"Даџи ќырчы" булу белђн дђ
Шаккатырып булмас.
(Аннан, Даџилык та
Сирђк йљри минем тирђмдђ...)

Берчакны без шулай Горький белђн
Бер мђќлестђ бергђ утырдык,
Ђллђ ничек аныћ сул ягына
Туры килде минем урындык...
Горький безнећ чорныћ зур ђдибе,
Аныћ даны
Бљтен планетага таралган,
Ђ мин њземне бер бик кечкенђ
Кеше итеп сиздем аћардан...
Башта аныћ белђн сљйлђр љчен
Зур гакыллы сњзлђр эзлђдем,
Тирлђп беттем...
Ђ соћыннан инде тњзмђдем,
Башта булган гади уйлар белђн
Башлап алып киттем сњземне,
Ђ бераздан яхшы ук акыллы бер
Кеше итеп сиздем њземне!..
Сезгђ хат язарга утыргач та,
Њземне мин
Шундый ук бер хђлдђ санадым.
Сезгђ язар љчен айлар буе
Проблемалар эзлђп карадым.

Ђ соћыннан
Минем проблемалар сезнећ љчен
Кызык булмас диеп уйладым.
Шуныћ љчен мин бу кыска хатта
Зур фикерлђр алга куймадым...

Дљрес,
Без сыйныфлы тормыш ярларыннан
Сыйныфсызлык ягына књчђбез,
џђрбер проблеманы њзебезнећ
Файдабызга карата чишђбез.
Бездђн алда булган ќђмгыятьнећ
Тормыш шартларына яраган
џђрбер караш, џђрбер проблеманы
Без тљзђбез баштан, яћадан.
Бездђ
Сыйнфый кљрђш хђзер фронтлардан
Бљтен почмакларга књченђ;
џђр гаилђ ике каршылыкныћ
Берлђшњен ала эченђ...

Књптђн тњгел мин бер алтмыш яшьлек
Мохтар картны юлда очраттым,
Махра борып икђњ сљйли торгач,
Колхоз хђбђрлђрен сораштым...
Ул авылда тырышып колхоз тљзегђн,
Оештырган ярлы, ялчыны;
Шул эш љчен аны кочагыннан
Мђхрњм иткђн "сљйгђн карчыгы"...
 — Бар, колхозыћ белђн йокла, — дигђн,
Љч-дњрт айлар
"Ќылы куенын" карчык ачмаган,
Мохтар бабай ялгыз йокласа да,
Колхозын ул ташлап качмаган...
Бездә һәр гаилә хәзер каршылыклы,
Бик күп кешеләр икегә бүленә.
Мохтар бабай сөйли:
- Мин, — ди, — менә
Дошман булып йөрим үземә...
Элек чакта мин бер кеше идем.
Хәзер, малай, миндә ике "мин",
Берсе менә аның коммун яклы,
Икенчесе каршы, суккин сын!
Мин аңардан:
- Ничек алай? — дигәч,
Ул бер кызык мисал китерде:
- Пример, без колхозга кергәч, ат-туарлар
һәммәбезнең күмәк ителде...
Әйтик,
Аны шулай эшләү кирәклекне
Гакыл белән мәгъкуль күрәсең,
Ә эчеңнән һаман:
"Бу бит әле
Минем ат", — дип йөри бирәсең...
Туры килгән чакта "үз атыңа"
Азыкны да мулрак бирәсең.
Пример,
Бервакытны шулай сабан өсте,
Кырда бергә сабан сөрәбез,
Минем атым юаш булганлыктан
Бер малайга җигеп бирәбез.
Малай алда йөри, мин — артыннан,
Үзем йөрим, үзем сагалыйм,
Минем атны суга-нитә калса,
Тотып яңакларга чамалыйм...
Малай, дөрестән дә, сугып куйды,
Белмәмешкә башта салыштым,
Тагын суккан иде,
Түзәлмәдем,
Якасына барып ябыштым...

Ә берчакны минем атым үлде,
Карчык елый, карчык үкерә,
Атсыз нишләрбез, ди, чәчен йолкый,
Үрле-кырлы, малай, сикерә...
Мин үзем дә башны аска салдым,
Нишләрмен, дим, хәзер эчемнән,
Атның бергәлек ат булганлыгын
Тәки чыгарганмын исемнән...
Колхозчылар килеп кергђч кенђ
Исемђ тљште ялгыз тњгелем,
Шатлыгымнан коммун була яздым,
Шундый књтђрелде књћелем!..
Ђгђр шунда, пример, ялгыз булсам,
Нишлђр идем ялгыз берњзем,
Менђ бит ул књмђк хуќалыкныћ
Файдалыгы кайда, иккњзем!.."

Бездђ џђр гаилђ хђзер каршылыклы,
Бик књп кешелђр икегђ бњленђ;
Мохтар бабай кебек књплђр ђле
Њзе дошман бњген њзенђ...
Чљнки канга сећеп калган иске гадђт,
Иске караш, иске йолалар
Яћа кешенећ туып њсњенђ
Киртђ булып чыгып торалар...
Сез бу хатны минем укыганда
Бик књп еллар њткђн булырлар,
Ќирдђ коммунизм булган булыр,
Безнећ дђвер халкы онтылыр...
Безнећ хислђр сездђ кабатланмас,
Сез ул хислђр белђн янмассыз,
Безнећ бљек чорныћ каршылыклы
Кешелђрен аћлый алмассыз...
Без њткђннећ каты ќићелње,
Бњгенгенећ ќићеп килње
Кљрђшендђ
Артык ашкынулы
Хислђр уты белђн янабыз;
Без яћа ќир, яћа кеше љчен
Ќирдђ зур дау алып барабыз!..

Безнећ гомер бљек планетаныћ
Шау-шулы бер чорына очрады,
Планетада бњген зур дау бара,
Ыгы-зыгы
Килеп тора бљтен почмагы.
Мин бу дауныћ њткђн тарихына,
Бездђн алда булган чорына
Туктап тормыйм,
Бары бњгенгене
Сюжет итеп алам ќырыма.
Ђ бњгенге —
Сыйнфый катлауларныћ
Соћгы каты кљрђш заманы;
Без искене ќимереп,
планетада
Тигез тормыш,
Матур,
Яћаны
Тљзњ уе белђн янабыз,
џђм без шуныћ љчен илебездђ
Зур тазарту алып барабыз!
Моннан элек сезгђ язган хатым
Ђле юлда бара,
Аћарда
Мин вђгъдђ сезгђ биргђн идем
Бњгенгенећ
Кайбер књренешлђрен язарга...
Ђйе,
Безнећ чорыбыз кызык,
Чуар бер чор,
Безнећ илебез дђ ђле катлаулы,
џђр мактаулы
Эшче књршесеннђн
Табып була мђшџњр ялкауны!

Ђле,
Хлестаковлар бездђ портфель тотып,
Инженерлык итеп йљрсђлђр,
Учреждение саен алар љчен
Городничийлар табыла дистђлђп...
Ђле џђр ялагай безгђ иртђ саен
Ялкауланмый бирсђ сђламен,
џђр бюрократ ђле безнећ эшкђ
Китереп тыга кђгазь-калђмен!..
Безнећ илдђ ђле дошман сыйныф
Нђслен саклап калу юлында
Кљрђш алып бара,
Корткыч кулын суза џђр урынга,
џђр кулакныћ обрез кулында...
Ярлы-ялчы колхоз эше белђн
Ќыелыш ясап торса тљннђрен,
Таћ атуга тђрђз тљплђреннђн
Табып була кулак эзлђрен...
Бњгенге ул сыйнфый катлауларныћ
Соћгы каты кљрђш заманы,
Без искене ќимереп,
Планетада
Тигез тормыш,
Матур,
Яћаны
Тљзњ уе белђн янабыз!
џђм без планетаны сыйныфлардан
Тазартуга табан барабыз!

Без унљч ел бљек илебезне
Дошман сыйныфлардан сакладык,
Без гигантлар тљзедек, џђм без инде
Социализм чорына атладык!
Хђзер
Бљлгенлеккђ тљшкђн буржуа иле
Телђсђ генђ ничек итсђ дђ,
Безгђ блокадалар ясау тњгел,
Борны белђн чђнчелеп китсђ дђ,
Без ќићђрбез!
Бљек планетаны
Њзебезнећ кулга алырбыз,
Ерак иллђр књкрђгенђ
Тик бер байрак —
Безнећ байрак белђн барырбыз!

Хыял безнећ љчен чит бернђрсђ,
џђрбер телђк — якын килђчђк!
џђрбер колхоз, џђрбер гигант совхоз
Яшђњ кљче безгђ бирђчђк!
Бишьеллыкныћ бљек гигантлары џаман њсђ,
џаман књккђ таба њрелђ,
Башларыннан инде сез яшђгђн
Коммунизм кыры књренђ...

Љченче хат

Кем дип башлыйм,
Кем дип исмећ куйыйм,
Кем дип атап сића эндђшим?
Кем син?
Белмим!
Менђ шућа књрђ
Мин просто сића:
— Иптђш! —
Дим.
Сыйныфларныћ соћгы бђрелешње
Якынлашып килгђн кљннђрдђн,
Мин беренче кеше булып бугай,
Сезнећ чорга хђбђр ќибђрђм...
Тавышым ерак еллар књкрђгендђ
Яћгырый алсын!
Хатым сића ќылы хислђремне
Алып барсын.
Ерак њткђннђрдђн хђбђр алу,
Белмим, сића кызык булырмы?
Тик
Бер вакыйга бњген миндђ сића
Хат ќибђрњ фикрен тудырды.
Хатым кљтелмђгђн нђрсђ булса,
Гаќђп тњгел,
Мин бу хатымда
Сића кљтелмђгђн нђрсђ язам,
Ул да
Синећ бабаћ хакында...
Сезнећ чорда, шиксез, социаль чыгыш
Зур бернђрсђ итеп каралмас.
Кемнећ кемнђн тууы, атасыныћ
Кем булуы гаеп саналмас...
Безнећ чорда ђле бу нђрсђлђр
Зур бер ђйбер булып санала,
(Матур кызныћ йљзенђ караудан да
Элек анкетасы карала).
Чљнки
Безнећ илдђ ђле дошман сыйныф
Нђслен саклап калу юлында
Кљрђш алып бара...
Корткыч кулын суза џђр урынга,
џђр кулакныћ обрез кулында...
Менђ шушы бљек, инђлњсез,
Канлы кљрђш барган чагында,
Сезнећ чорныћ кайбер кешелђренећ
Бабалары дошман ягында...
Бљтен Ќир шарында
Алар белђн безнећ соћгы бђрелеш кљне
Ерактамы, ђллђ якынмы,
Ни булса да, шулар турысында
Сића язам мин бу хатымны!
Бит,
Без дошманны сыйныф итеп ќимерсђк тђ
Аныћ нђселе ќирдђ калачак,
џђм ул нђсел, њзенећ сыйнфый йљзен
Ќуеп, килђчђккђ барачак...
Бњген мин заводтан кайтып килгђн чакта
Кызыл гаскђр белђн уралган
Йљзлђп кулак
Салмак адым белђн
Узып китте зур бер урамнан...
Аларныћ да ќирдђ нђсле калыр!
Менђ шул юлларны язып утырганда,
Књршем утыра минем янымда,
Безгђ яшрен нђфрђт хисе белђн
Агу ага аныћ канында...
Ђ бит
Нђсле ќирдђ калыр аныћ да...
Учреждение саен "агай-эне",
Почмак саен прогул ясаучы,
Колхоз саен ялкау табып була,
Эшлђмичђ ятып ашаучы...
Аларныћ да ќирдђ нђсле калыр,
Безнећ чорныћ бик књп шарлатаны
Сезнећ чорга бабай саналыр...
Ђйе,
Безнећ сыйныф якты тормыш љчен
Кљрђш алып барган чагында,
Сезнећ чорныћ кайбер кешелђренећ
Бабалары дошман ягында...
Кем соћ синећ бабаћ?
Бу кљрђштђн
Ул читтђме,
Безнећ сафтамы?
Ђллђ ул да шулай безгђ каршы,
Безгђ дошман булган яктамы?
Кем соћ синећ бабаћ?

Аны мин тик бары бер-ике кат
Књреп калдым
Бик кыска бер вакыт эчендђ;
Хђзер инде менђ књз алдыма
Китерђ алмыйм аныћ тљсен дђ...
Аныћ чђче кара иде бугай...
Йљзе...
Хђтерлђмим, чыккан исемнђн...
Ул сђхнђдђ ялгыз Басып тора,
Тирлђр агып тора битеннђн...
Аћа кадђр бик књп заводлардан
Трибунага чыгып, эшчелђр
Њзлђрендђ булган ућышларны,
Љзеклђрне санап тљштелђр...
Зал тын.
Залда сыйныф утыра.
Синећ бабаћ сыйныф каршында.
Ул сљйлђргђ чыкты,
Ул заводын
Яклап чыкты сыйнфы алдында...

Ул эшлђгђн завод бњгенгђчђ
Ић алдынгы завод саналды,
Кызыл байрак алды,
Бљтен ќирдђ
Њрнђк завод булып каралды.
Бњген директорныћ докладыннан
Заводыныћ артта калуын,
План њтђлмђвен,
Цехларында —
Бљтен ќирдђ прорыв баруын
Зал тыћлады.

Зал тын.
Залда сыйныф утыра.
Синећ бабаћ сыйныф каршында.
Ул сљйлђргђ чыкты,
Ул заводын
Яклап чыкты сыйнфы алдында.
Кинђт
Ул ашыгып кулын књтђрде дђ
Зал љстенђ књзен тљбђде,
Кљне-тљне тырышып эшлђгђнен
Ул ђйтергђ залга телђде...
Ул бњгенге бљек кљрђш куйган
Бурычларны яхшы белгђнен,
Шушы бурычларны њтђњ љчен
Бљтен иќат кљчен биргђнен
Ул ђйтергђ залга телђде...
Тик ул әйтә алмады...
Кулы,
Буш һавада үзенә тотыныр өчен
Әйбер табалмаган шикелле,
Салмак кына түбән салынып төште,
Башы җиргә табан иелде...
Мин аңарда чиксез яну күрдем
Бүгенгенең бөек эше өчен,
Мин аңарда күрдем бүгенгенең
Туып килгән яңа кешесен!..

Зал тын гына аңа карап торды,
Зал аңардан күзен алмады.
Ул бер сүз дә залга әйтмәсә дә,
Зал йөрәген аның аңлады.
Шуннан...
Авыр гына кузгалды да
Әкрен генә читкә атлады,
Ә
Залга чыгу белән читкә утырып,
Йөзен кулы белән каплады...

Беренче кат
Бабаңны мин менә шунда күрдем,
Бик кыска бер вакыт эчендә;
Хәзер инде менә күз алдыма
Китерә алмыйм аның төсен дә...
Шуннан соң мин аны, теләсәм дә,
Очрата алмый йөрдем ничектер...
Тик мин бүген генә аның хакында
Бик шатлыклы хәбәр ишеттем:
Ул яңадан үзенең заводында
Байрак өчен көрәш башлаган,
Иптәшләре белән бергәләшеп,
Ярыш лозунгысы ташлаган!

Тавышым ерак еллар күкрәгендә
Яңгырый алсын!
Хатым сиңа җылы хисләремне
Алып барсын!

Добавить комментарий


Защитный код
Обновить

Автор-составитель Донина Лариса Николаевна.
Защищен авторским правом, просьба при копировании ссылаться на автора.